‘गरज सरो वैद्य मरो’ : भाजपच्या राजकारणावर विरोधकांची घणाघाती टीका
राजकीय विश्लेषण | जळगाव प्रतिनिधी – मकरंद कुळकर्णी. 94216-85922
‘गरज सरो वैद्य मरो’ ही मराठीतील जुनी पण आजच्या राजकारणात तितकीच लागू पडणारी म्हण सध्या भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) कार्यपद्धतीच्या संदर्भात पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. मित्रपक्ष, कार्यकर्ते आणि मुद्द्यांच्या वापराबाबत भाजपची भूमिका ही केवळ स्वार्थापुरती मर्यादित असल्याचा आरोप विरोधक आणि राजकीय विश्लेषकांकडून केला जात आहे.
मित्रपक्षांसाठी सोयीचे राजकारण?
भाजपने अनेक राज्यांत सत्तेसाठी प्रादेशिक पक्षांशी युती केली. मात्र सत्ता मिळाल्यानंतर किंवा स्वतःची ताकद वाढल्यानंतर त्या मित्रपक्षांना दुय्यम वागणूक देण्यात आली, असा आरोप वारंवार झाला आहे.
अविभाजित शिवसेना, अकाली दल यांसारख्या जुन्या सहकाऱ्यांनी उघडपणे भाजपवर ‘गरज संपली की साथही संपली’ असा आरोप केला होता. या पार्श्वभूमीवर ‘गरज सरो वैद्य मरो’ ही म्हण भाजपच्या युती राजकारणावर तंतोतंत बसते, असे राजकीय जाणकारांचे मत आहे.
कार्यकर्त्यांची उपेक्षा – सत्तेनंतर विसर
निवडणुकीच्या काळात बूथ प्रमुख, पन्ना प्रमुख अशा यंत्रणेद्वारे कार्यकर्त्यांकडून अहोरात्र काम करून घेतले जाते. मात्र सत्ता आल्यानंतर महत्त्वाच्या पदांवर इतर पक्षांतून आलेल्या नेत्यांना संधी दिली जाते, तर निष्ठावंत कार्यकर्ते उपेक्षित राहतात.
यामुळे “आम्ही फक्त निवडणुकीपुरतेच?” असा सवाल कार्यकर्त्यांकडून उपस्थित केला जात असून, हीच मानसिकता ‘गरज सरो वैद्य मरो’ची असल्याचे चित्र आहे.
मुद्दे आणि नेते : ‘वापरा आणि बाजूला ठेवा’?
राम मंदिर, हिंदुत्व, राष्ट्रवाद यांसारख्या भावनिक मुद्द्यांचा गरजेनुसार वापर करून उद्दिष्ट साध्य झाल्यानंतर त्या मुद्द्यांची तीव्रता कमी केली जाते, अशी टीकाही विरोधकांकडून होते. काही नेत्यांच्या बाबतीतही उपयोग संपला की राजकीय अस्त असा अनुभव आल्याचा आरोप होत आहे.
भाजपची भूमिका काय?
भाजप समर्थक मात्र या आरोपांना साफ नकार देतात. त्यांच्या मते, हे निर्णय स्वार्थासाठी नसून राष्ट्रहितासाठी घेतलेले कठोर आणि आवश्यक निर्णय आहेत. राजकारणात भावनिक नव्हे, तर व्यवहार्य भूमिका घ्यावी लागते, असे भाजपचे स्पष्टीकरण आहे.
निष्कर्ष
राजकारणात हितसंबंध बदलतात, हे खरे असले तरी कृतघ्नतेची भावना निर्माण होईल अशी वागणूक जनतेत आणि कार्यकर्त्यांत नाराजी वाढवते. त्यामुळे भाजपची राजकीय वाटचाल ही ‘गरज सरो वैद्य मरो’ या म्हणीच्या चौकटीत बसते की ‘राष्ट्रहित सर्वोपरि’ या भूमिकेत, हा प्रश्न आजही खुलाच आहे.
