भूमी सुपोषण व संरक्षणासाठी राष्ट्रीयस्तरीय अखंड जनअभियान
जळगाव, 29 जानेवारी 2026 : भारतामध्ये शेतीच्या जमिनीतील कार्बन पातळी सतत घटत असून सुपीकता कमी होत चालली आहे. पृथ्वीचे संरक्षण करण्यासाठी देशातील प्रमुख संस्थांनी सन 2021 मध्ये सामाजिक स्तरावर भूमी सुपोषण व संरक्षणासाठी राष्ट्रीय जनअभियान सुरू केले होते. या जनअभियानामध्ये कृषी व पर्यावरण क्षेत्रात कार्यरत सामाजिक व धार्मिक संस्थांच्या सामूहिक प्रयत्नांमुळे भारतातील हजारो गावांमध्ये भूमी पूजन कार्यक्रमांच्या माध्यमातून भूमी सुपोषण व संरक्षण कार्याला चालना मिळाली. यामुळे मोठ्या प्रमाणावर शेतकरी भूमीबाबत जागरूक झाले असून रासायनिकमुक्त शेतीकडे वळत आहेत.
कृषी व पर्यावरण क्षेत्रातील शास्त्रज्ञांनी अनेकदा चिंता व्यक्त केली आहे की शेतीच्या जमिनीचा भौतिक, रासायनिक व जैविक समतोल बिघडत चालला आहे. तसेच जमिनीत वाढत चाललेल्या प्रदूषणामुळे येत्या काही वर्षांत उत्पादनावर विपरीत परिणाम संकटाच्या स्वरूपात समोर येऊ शकतो. भूमीतील जैविक कार्बन आवश्यकतेपेक्षा खूपच कमी झाला आहे. त्यामुळे देशहित व शेतकरी हित लक्षात घेऊन संस्थांनी भूमी सुपोषणाच्या माध्यमातून सकारात्मक बदलाचे बीज रोवले असून, मागील 5 वर्षांत देशातील 30,000 गावांमध्ये व 54,000 शहरी ठिकाणी भूमी पूजन व प्रबोधन कार्यक्रम संपन्न झाले आहेत.
भूमी सुपोषण अभियान यावर्षीही चैत्र शुद्ध प्रतिपदा (19 मार्च 2026) पासून अक्षय तृतीया (19 एप्रिल 2026) पर्यंत संपूर्ण भारतात समाजाच्या सहभागातून राबविण्यात येणार आहे.
देशातील अनेक सामाजिक व धार्मिक संस्था, हजारो गोशाळा, स्वयंसेवी संस्था तसेच देशातील सर्व कृषी विद्यापीठे व कृषी विज्ञान केंद्रांशी संपर्क साधून या अभियानात सहभागी होण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे. अभियानाअंतर्गत भूमी पूजन, भूमी सुपोषण करणाऱ्या शेतकऱ्यांचा सन्मान, भूमी सुपोषण प्रयोगांचे प्रशिक्षण, संगोष्ठी, कार्यशाळा, जनजागृती शिबिरे, प्रदर्शने इत्यादींचे आयोजन करण्यात येणार आहे. नागरी भागांमध्ये जैविक व अजैविक कचऱ्याचे विभाजन, जैविक कचऱ्यापासून खत निर्मिती यांसारख्या उपक्रमांसाठी जनजागृती कार्यक्रम राबविण्यात येतील. भूमी सुपोषणाशी संबंधित विविध साहित्य www.bhumisuposhan.org
या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
दिनांक 19 मार्च 2026 रोजी अभियानाचा शुभारंभ कार्यक्रम मंगल ग्रह मंदिर, अमळनेर, जिल्हा जळगाव येथे होणार आहे. या कार्यक्रमात केंद्रीय कृषी मंत्री माननीय शिवराजजी चौहान, माननीय भागवतजी, अखिल भारतीय कार्यकारिणी सदस्य, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे परमपूज्य काडसिद्धेश्वर स्वामीजी, कनेरी मठ यांच्यासह अनेक सामाजिक कार्यकर्ते उपस्थित राहणार आहेत.
या अभियानाचे राष्ट्रीय संयोजक पद्मश्री कृषक सुभाषजी शर्मा असतील. अभियानाचे संयोजक श्री नवलजी रघुवंशी (इंदूर) तसेच सहसंयोजक श्री आलोकजी गुप्ता (दिल्ली) अभियानाच्या संचालनात संपूर्ण सहकार्य.
